امردادگان

جشن سده جشن پیدایش آتش است.سد روز از پایان تابستان باستانی ( هفت ماه ) گذشته و یا سد شب و روز به نوروز مانده است و کهن بودن آن به پایه جشن های نوروز و مهرگان می رسد.

از نظر طبیعی نیاکان ما در روزگاران بسیار کهن ، سال را به دو پاره بخش می کردند . تابستان که هفت ماه به درازا می کشید . در نخستین روز فروردین آغاز و آخرین روز مهر پایانه داشت.زمستان از آغاز آبان ماه شروع می شد و تا پایان اسفند ماه به طول می انجامید. جشن سده سدمین روز از آغاز زمستان و یا سد روز و شب ( پنجاه روز و پنجاه شب ) به اول تابستان بود.

از نظر تاریخی نسبت این جشن به هوشنگ شاه داده شده است.در شاهنامه آمده است که روزی هوشنگ شاه با همراهانش در کوهی می رفتند ناگهان چیزی دراز ، تیره تن و سیاه رنگ دید.که ماری بود و هوشنگ با هوش و هنگ ، سنگی گرفت و سوی مار پرتاب کرد که آن را بکشد.سنگ به سنگ دیگری برخورد کرد و جون هر دو سنگ چخماق بودند ، فروغی ( جرقه ) پدیدار شد ، به بوته گرفت و مار فرار کرد . از این رویداد هوشنگ شاه شادمان شد و خداوند را نیایش کرد که راز آتش را بر او اشکار ساخت . شادمان و پیروز ، هوشنگ شاه آن روز را جشن اعلام کرد و این سنت تا امروز برجاست.

فردوسی می فرماید:

برآمد به سنگ گران سنگ خرد                                              هم آن و هم این سنگ گردید خرد

فروغی پدید آمد از هر دو سنگ                                                  دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ

جهاندار پیش جهان آفرین                                                         نیایش همی کرد و خواند آفرین

که او را فروغی چنین هدیه داد                                                        همین آتش آنگاه قبله نهاد

یکی جشن کرد آن شب و باده خورد                                        "سده" نام آن جشن فرخنده کرد

از نظر دینی این جشن به یاد آورنده اهمیت نور ، آتش و انرژی است . نوری که خداوند جداست و از خداوند جدا هم نیست.قبله ای که در همه جا هست.هر جا نور هست خدا آنجاست. بهشت در اوستا روشنایی بی پایان ( انارام ) خوانده شده است.

آیین جشن سده:

در ایران و در نزد زرتشتیان این جشن نزدیک غروب آفتاب ، با آتش افروزی آغاز می شود و کوه هایی از بوته و خار و هیزم در بیرون شهر فراهم شده ، در حالیکه موبدان لاله به دست اوستا زمزمه می کنند ، بوته ها رو روشن کرده و مردمی که در آنجا جمع شده اند نماز آتش نیایش خوانده ، سپس دست یکدیگر را گرفته به دور آتش می چرخند و شادی و پایکوبی می کنند.

این مراسم سدها سال است که توسط زرتشتیان کرمان در بیرون از شهر انجام شده و همه مرد و زن ،زرتشتی و مسلمان و کلیمی در آنجا گرد هم آمده و در شادی شرکت می کنند.در تهران تنها 30 سال است که با شکوه توسط سازمان فروهر در باغ ورجاوند ( کوشک ورجاوند کرج ) برگزار می شود . در شیراز 5 سال  برابر کعبه زرتشت در نزدیکی تخت جمشید برگزار شد.

برگرفته از نگاشته های دکتر مهر.

اجرای این مراسم نزد زرتشتیان که ما گواه آن هستیم بدین گونه است که:

پس از غروب آفتاب سه تن از موبدان در حالیکه لباس سپید بر تن دارند به سوی توده ای از هیزم خشک که از روز قبل تهیه کرده اند حرکت می نمایند.گروهی از جوانان هم که لباس سپید بر تن دارند ( سه پسر و سه دختر ) با مشعلهای روشن موبدان را همراهی می کنند( یک درمیان دختر و پسر به دنبال هم ).موبدان بخشی از اوستا را که معمولا آتش نیایش می باشد را می سرایند . موبد بزرگ به وسیله آتش موجود در آتشدان و جوانان سپید پوش با یاری شعله های مشعل هیزم را آتش می زند . گروه موزیک از آغاز تا پایان آهنگ شادی می نوازد . زرتشتیان با شادی پیروزی شعله ور شدن آتش سده را جشن می گیرند و به امید آنکه تا جشن سال دیگر روشنایی و گرمی در دلهایشان باشد به خانه بازمی گردند.

حضور در این جشن برای همه اقوام ایرانی آزاد بوده و همه از قبیل مسلمانان و مسیحیان و یهودیان در این جشن میتوانند نظاره گر سده ی ملی و برافروخته شدن آتش زرتشتیان باشند.

اینک به یک گزارش تصویری از ورجاوند سال 3743 که جای شما بسیار خالی بود بنگرید.