امردادگان

همس پت میدیم گاه  یا "برابری شب و روز" با گویش درست (Hamaspatmadem) در سیصد و شصت و پنجمین روز سال روز هشتواش ( آخرین روز سال ) است . در این گاه انسان آفریده شده است.

روز اهنود تا وهشتواش (5 روز آخر سال) باستانی. 25 تا 29 اسفند خورشیدی.

 چون 5 روز آخر سال پنجه نام دارد و به نامهای گاتهاست . این گاهان بار هم به پنجه معروف است.

از پنجمین گاهان بار تا بدین جشن 75 روز است . این گاهان بار به فروهر ها اختصاص دارد و هنگامی است که فروهر درگذشتگان برای سرکشی بازماندگان خود فرو می آیند.واژه همس پت میدیم برابر شدن روز و شب را معنی می دهد و در باور ما هنگام آفریده شدن انسان است. 5 روز مانده به این گاهان بار یعنی از روز اشتاد تا اهنود را پنجه کوچک می نامیم و خانه و کاشانه برای برگزاری هر چه با شکوه تر جشن نوروز آماده و مرتب می شود و 5 روز آخر سال پنجه بزرگ نامیده می شود آنچه ویژه این گاهان بار می باشد آن است که در جند روز مانده به پنجه کوچک خانه را از درون و برون پاکیزه می نماییم . ششه(سبزه) می کاریم . در روز اول گاهان بار (اهنود) ششه را در جلوی پسکم(صفه) بزرگ که جای برگزاری گاهان بار است میگذاریم . در شب آخر سال همه زرتشتیان چراغی بر لبه بام خود میگذارند . سحرگاهان بر روی بام میروند و آتش افروزی با نوای اوستا در هم می آمیزد. هنگام سرودن اوستا و آتش افروزی بر روی بام مقداری لرک(تنقلات مخصوص زرتشتیان) و میوه تازه و عود و سندل و مورت و مقداری برگ آویشن در ظرف آبی ریخته شده است.

چند عدد شیشه هم فراهم است . پس از پایان مراسم آتش افروزی و اوستا میوه هایی که هنگام خواندن اوستا پاره شده است  و لرک بین افراد خانواده تقسیم شده و عود و سندل بر روی خاکستر آتش ریخته و آب و آویشن بر روی سردر خانه پاشیده می شود و مورت را در بالای سر در خانه می گذاریم که باعث تداوم و سرسبزی در آن خانه باشد و سپس از پشت بام پایین آمده و مراسم نوروز آغاز می شود. شاید چنین است که رسم آتش افروزی ایرانیان در شب چهارشنبه سوری برداشتی از آتش افروزی زرتشتیان (ایرانیان باستان) در شب آخر سال باشد.

در این گاهان بار کشاورزان برنامه ریزی خود را برای سال آینده انجام می دهند . این جشن به ویژه برای ستایش اهورا مزدا از برکاتی که داده است و یادآوری فره وشی درگذشتگان ، برپا می شود.

عنصر دینی این جشنها ، خواندن جشن و نیایش است که موبدان انجام می دهند و حاضرین در جشن دست یکدیگر را می گیرند ، همازور می شوند زیرا:

پیروزی و کامیابی در یگانگی و همازوری است ، به ویژه در گذشته ، تحمل در برابر بلایای طبیعی ، خشکسالی، سیل ، زلزله ، طوفان و مانند آنان تنها با همازوری و پشتیبانی از همدیگر شدنی بود.. شرکت در گاهان بار یک وظیفه دینی برای همه است . هزینه آن را هر کس به داوطلبی به اندازه درآمد خود می دهد ، ولی همه به یک اندازه از آن بهره می برند.

عنصر اجتماعی این جشنها در این بود که ، همه ی زرتشتیان ، زن و مرد ، پیر و جوان و کودک ، فقیر و غنی ، ارباب و رعیت همه یکسان در آن شرکت می کردند ، در یک جا گرد می آمدند ، از یک خوان و یک غذا می خوردند و این امر باعث همبستگی بیشتر می شد. علاوه بر این در پایان مراسم آن چه که از خوردنیها باقی بود به خانه افراد بی نوا و نیازمند فرستاده می شد در حالیکه این افراد خود در این جشن حضور داشته و از این خوراکیها میل کرده بودند ، و این جزیی از " نیکوکاری و دهش " است که در دین زرتشتی ستوده و سفارش شده است..